آدرس ايميل :

نظر شما :

نمايش آدرس ايميل

منتها قبل از این که وارد عرصه نقد و نظر پیرامون این دو مجله شوم، لازم است که به دو مسئله اشاره کنم: 
  بدیهی است که این نقد تمام جوانب کار ارزشی – مطبوعاتی نشریات ملیکا و انتظار نوجوان را تحت پوشش قرار نخواهد داد. قضاوت من مربوط به تک تک شماره های این دو نشریه نیست، بلکه قضاوت صرفا متمرکز است روی دو شماره حاضر، آن هم چیزی که در اینترنت قابل دسترسی است. انصاف ایجاب می کند که دایره ملاحظات خود را صرفا روی دو شماره از ملیکا و انتظار نوجوان متمرکز بدانم. 

در ابتدای این نظر خواهش می کنم که با همدیگر یک مسئله را حل کنیم. این که اگر در لبه تیزی تیغ نقد کدام مسئله یا موضوعی قرار گرفت، حمل بر بدخواهی و یا بدبینی غیر دوستانه نشود. نقد از نظر استراتژی شخصی من یعنی هدایت به راهی که به نظر منتقد راه نیک و مطلوب است. اما ممکن است که مورد قبول واقع نشود. 

مشکلات زبانی
مهم ترین موضوعی را که می توانم اشاره کنم داشتن هویت مشترک فارسی زبانان در تمدن زبان فارسی است. به عقیده من فارسی زبان افغانستان، تمدن زبان فارسی متعلق به تمامی کسانی است که فراتر از جغرافیای مرزهای سیاسی و جغرافیایی زندگی می کنند، اما برای خودشان مرزهای مشخص و معین سیاسی و جغرافیایی دارند. 

مثل این که حوزه تمدنی زبان فارسی به ایران امروز، افغانستان و تاجکستان خلاصه نمی شود، بلکه فارسی زبانان شبه قاره هند و سایر نقاط دنیا را که به این زبان تکلم می کنند تحت پوشش قرار می دهد. بنابراین، اگر من فارسی زبان جغرافیای سیاسی افغانستان، کار زبانی هم زبانان ایرانی را نقد می کنم به خاطر داشتن زبان واحد و هویت واحد زبانی است. 

نویسندگان و متولیان نشریات حوزه کودک و نوجوان در ایران، به طور نمونه نشریات انتظار نوجوان و ملیکا دو مشکل در مسیر کارشان هست. یکی این که احتمالا شناختی از کودک و نوجوان کمتر دارند. تا جایی که قسمت های از مقالات و سر مقاله انتظار نوجوان را مرور کردم، به نظرم رسید که نویسندگان و متولیان این نشریه سخن گفتن با کودک را در این می بینند که کلمات را شکسته ادا کنند. 

عامیانه سازی زبان
شكستن بي حد و حصر زبان
به این یک تکه از شماره 48، تير 88 مجله انتظار نوجوان توجه کنید: «در يك مجله وقتي يك نفر يك تصميم ميگيره بايد بقيه هم بپذيرن تا عملي بشه. مثل يك خانواده. اگر شما نظري در خانواده بديد بايد همه فكر كنن و بعد چون مسائل مالي در ميان است پدر خانواده بايد تصميم نهايي را بگيره.حالا حساب كنيد در يك نشريه...».

همچنین در همین شماره از مجله انتظار نوجوان یک تکه زیر را نگاه کنیم، تکه ای است که برای کودک و نوجوان غیر قابل فهم است: «اللهم اجعلنی من انصاره و اعوانه و الذابین عنه والمسارعین الیه فی قضاء حوائجه والممتثلین لاوامره و المحامین عنه والسابقین الی ارادته والمستشهدین بین یدیه" دعای، عهد پر از آرزوهای روشن است. بهترین آرزوهایی که می شود به دل راه داد. آرزوهایی که پله های آسمان را در برابر ما قرار می دهد. راستی اگر یادمان نمی دادند با گل نرگس (عج) چگونه دوست شویم چه می کردیم؟ اگر یادمان نمی دادند با آن نجیب زاده بزرگ چگونه صحبت کنیم، چه داشتیم که به او بگوییم؟ اگر نمی آموختیم که از او چه بخواهیم و در دنیای دوستی با آن حضرت چه چیزهایی آرزو کنیم، چه اتفاقی می افتد؟»[1] 

به گمان من این درست نخواهد بود که بخواهیم با کودکان و نوجوانان با زبان کوچه و بازار و شکسته سخن بگوییم، بلکه کاری کنیم که کودک و نوجوان از نظر مفاهیم و درک مطالب مشکلی نداشته باشد. دوستان من در نشریات انتظار نوجوان و ملیکا می دانند که ذخیره لغات و واژگان کودک و نوجوان محدود هستند. 

هم چنین دانش و معلومات شان نیز کم هستند. اگر بخواهیم که کودک و نوجوان به موضوعی و مسئله ای از طریق نوشته و مجله و مقاله برسند، راه درستش درک ذخیره لغات کودک و نوجوان است. در عین حال استفاده از اشیای ملموس و شناخته شده پیرامونی وی.
به طور مثال اگر دعای عهد یا هر ادعیه دیگر و یادمان گل نرگس سخن به میان می آید، درستش این است که به جای کوچه و بازاری سازی زبان فارسی این هویت ما فارسی زبانان و همچنین طرح مفهوم سنگین و ثقیلی مانند دعای عهد در قالب داستان ها و مثل ها و بازی های کودکانه ارائه گردد. 

انتظارات فارسی زبان بيرون از مرزهای سیاسی ایران
از آن جا که زبان فارسی مال مشترک تمام فارسی زبان دنیاست، به عقیده من درست این باشد که در پیراسته سازی و پالایش و پیراستگی و ارتقای این زبان باید تلاش کرد.
 
باید درک کرد خطر جدی ای که تمدن زبانی ما را تهدید می کند، تجزیه این حوزه تمدنی در جغرافیاهای سیاسی و مرز بندی های امروزی است. این خطر تا جایی پیش رفته شده است که زبان فارسی را در افغانستان "زبان دری" تلفظ می کنند و در تاجکستان "زبان تاجیکی". 

اگر نویسندگان و متولیان رسانه های نوشتاری و دیداری و شنیداری در ارتقای این زبان تلاش نکنند و اگر در قفس های تنگ سیاسی اسیر بسازند، قطعا فارسی این هویت ما در هیاهوی زبان های مهاجم دنیا نابود خواهد شد. 

یکی از انتظارات فارسی زبانان دنیا از نویسندگان و نشریه داران هم زبان ایرانی به طور مثال از ملیکا این است که از افتادن زبان فارسی در چاله های گفتاری و لهجه ای رهایی یابد. 

به طور مثال هرگاه نویسنده ای از طریق نوشته فرهنگ سازی درست نکند، ادبیات و زبان مکتوب در برابر لهجه ها و زبان گفتاری تاب نخواهد آورد و رو به خرابی خواهد آورد.

مشکلات محتوایی
از مشکلات زبانی و صوری که بگذریم، با توجه به یک شماره انتظار نوجوان و ملیکا این نشریات از مشکلات محتوایی نیز کمبودهای دارند. به طور نمونه به عناوین همین شماره انتظار نوجوان توجه کنیم:
انتظار جوان / کبوتر / حسین نظری / پرسش‌های مهم ، پاسخ‌های کوتاه / سفره شام / بچه‌های انتظار / از ما گفتن / قطعه‌اي از سرزمين نور / صراط نور 2 / گفت‌وگو با عباس‌علی سپاهی یونسی / شیعیان یمن / Shia يا Shiite / می‌تونی روزی یك ربع برای امام زمان(عج)وقت بذاری؟ / نسل سلمان / بهترین عکس جهان / بهار سرسبز / آفرینش / دستم را بگیر / حرف ما / جست‌وجوی خود / اسامی و القاب امام زمان (عج) / بوی خوب یک جشن.
سخن من این است که نسل امروز و نسل فردا به خیلی از ارزش های بشری و نیازمندی ها و دانش های مورد نیاز محتاج هستند. طوری که عناوین این شماره را نگاه کردم صرفا پیرامون مسائل مذهبی می چرخد. در حالی که این مجله صرفا مذهبی و دینی نیست.
اشکالی که بر این مجله ها مترتب است از ناحیه یک دست بودن محتوای مجلات است. 

مضامين طوري باشد كه مفاهيم ارزش هاي حقوق بشري را تمثيل كند. برای مجله انتظار نوجوان و مجله ملیکا می زیبند که روی مفاهیم و ارزش های حقوق بشری متمرکز شوند. ارزش های مانند حق زندگی، حق سیر و سفر یا مفاهیمی مانند حفظ محیط زیست، همزیستی مسالمت آمیز و امثال آن از مفاهیم و مسائلی هستند که ندانستن آن درست نیست. 

باور من این است که نسل امروز و فردا را باید عضو شایسته جامعه جهاني بار آورد. عضوی که هم معتقد به ارزش های ملی و بومی و اعتقادات خود هستند و هم پیوند عمیق و ناگسستنی با جامعه جهانی دارند. 

مليكا و مشكل دير باز شدن سايت
ملیکا از نظر ظاهری و یا صفحه ارایی و صحافت خیلی کودکانه و قشنگ است. اما از نظر زبانی همانند انتظار نوجوان دارای مشکلاتی است. به عنوان نمونه می توان به متن "اردک" اشاره کرد: "اردک یا مرغابی نامی است که معمولاً برای تعدادی از گونه‌های مرغابی سانان در خانواده پرندگان به کار می‌رود. اردک‌ها به چندین خانواده تقسیم می‌شوند. مرغابی‌ها اغلب پرندگان آبی هستند که بیشترشان کوچک‌تر از هم‏خانواده‌های غاز و قو هستند. مرغابی‌ها هم در آب دریا و هم در آب شیرین زندگی می‌کنند. اردک پرنده‏ای است تخم‏گذار که بیشتر در آب زندگی می‌کند. گونه‌های زیادی از اردک در دنیا هستند که هنوز شناخته نشده‌اند.این پرنده پر‌های چربی دارد تا با تماس به آب، پر‌ها خیس نشود و پرنده پس از خارج شدن از آب سنگین نشود." 

نخست، زبان سنگین به کار رفته است. نمی دانم کودک در این سن و سال این قدر ذخیره کلمات دارند یا خیر که بتوانند از شنیدن این متن درک کند. دوم، این شماره از ملیکا از لحاظ مفاهیم و محتوا محدود است.
 
در حالی که باید متنوع باشد. باید مفاهیمی را مطرح کرد که تمام ابعاد زندگی انسان را با دورنمای وسیع تاریخی ترسیم کرد. از خوبی های ملیکا می توان به تنوع مضامین درخور کودکان اشاره کرد. اما این مجله خیلی دیر باز می شود. ظاهرا کار گرافیکی اش کمی سنگین کار شده است. با آن که اینترنت از سرعت بالا برخوردار باشد با آن هم در باز شدن کمی مشکل دارد.