تجیمع جشنوارهای مهدوی الگویی جدید در برنامه ریزی های فرهنگی
محسن صفری
تجمیع جشنواره های فرهنگی مهدویت کشور در قالب ستاد هماهنگی جشنواره های مهدوی کشور می تواند به الگویی مناسب برای برنامه ریزی های فرهنگی در کشور مبدل شود. اقدام اخیر برخی از جشنواره های مهدوی در تشکیل ستاد جشنواره های مهدوی کشور، کاری ستودنی است که نشریه ساعت صفر مدتها قبل پیشنهاد آن را داده بود، و اکنون از انجام آن استقبال می کند.
مهدویت و منجی گرایی را می توان مشترک ترین اعتقاد مذهبی و فکری و اصیل تمام مکاتب فکری و اعتقادی در سراسر جهان دانست. این فرهنگ متعالی که بر باورهای اصیل توحیدی استوار است همچون میل به جاودانگی و پرستش در ذات و سیرت انسان ها جای دارد.
مهدویت بعد از توحید و معاد، بزرگ ترین خبر خوش انبیا و اولیا الله به بشر است . این خبر، رمز ادامه زندگی و سعادت نهایی همه انسان ها تا پایان تاریخ را در تاسی به ولایت خلیفه و ذخیره خدا روی زمین معرفی می کند.
استفاده از ظرفیت های ناب این فرهنگ متعالی در ابعاد مختلف اعتقادی سیاسی اجتماعی اقتصادی و فرهنگی در سطح داخلی و خارجی به حدی خودنمایی می کند که می توان به جرات این فرهنگ نقطه گره یی تدوین چشم اندازهای ملی و فراملی دانست.
پس از روی کار آمدن دولت نهم به ریاست جمهوری دکتر احمدی نژاد و توجه خاص ایشان به توسعه و ترویج فرهنگ مهدویت از طریق فعال کردن ظرفیت های فرهنگی و پژوهشی کشور، موج فرهنگی جدیدی در کشور ایجاد شد که ثمرات آن در تشکیل موسسات تخصصی فرهنگی، پژوهشی، آموزشی و رسانه ای در حوزه مهدویت بود. دکتر احمدی نژاد در کلام وعمل بر لزوم تدوین چشم اندازهای توسعه کشور در مسیر زمینه سازی ظهور تاکید کرد.
با شروع به کار موسسات فرهنگی مهدوی در کشور چه در سطح حوزه و نهادهای دولتی و دانشگاه ها و مراکز آموزشی، برنامه های فرهنگی در این حوزه در محورهای آموزشی، پژوهشی و فرهنگی و هنری در قالب های مختلف شکل گرفت. از جمله این برنامه ها می توان به ایجاد نمایشگاه ها، کارگاه های آموزشی و همایش ها و جشنوارهای علمی و پژوهشی و فرهنگی و هنری اشاره کرد.
سوای برگزاری جشنواره ها و همایش های کوچک و محلی در حوزه مهدویت که در سطح کشور افزایش خیره کننده ای داشت، دستگاه های تاثیرگذار فرهنگی کشور نیز در این عرصه وارد شدند و با تشکیل موسسات وجشنواره های فرهنگی و علمی و هنری سهم خود را در مسیر زمینه سازی ظهور به منصه رساندند.
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، صداو سیمای جمهوری اسلامی ایران و موسسه آینده روشن با برگزاری جشنواره های بزرگی چون طلیعه ظهور، آخرین منجی و آینده روشن در سال های اخیر پرچم دار بزرگ این حرکت فرهنگی در کشور بودند.
جشنواره ملی طلیعه ظهور در سال 85 به عنوان اولین جشنواره فرهنگی و هنری در حوزه مهدویت به همت اداره کل ارشاد اسلامی استان قم شکل گرفت . به گفته حجت الاسلام والمسلمین احمد شرفخانی دبیر سه دوره این همایش ، یکی از اهداف این جشنواره ارتقای سطح اطلاعات هنرمندان کشور نسبت به مولفههای انتظار و مهدویت بود. وی در این باره می گوید: «در ارزیابیهایی که توسط کارشناسان صورت گرفته شاهد اطلاعات سطحی بسیاری از هنرمندان بودیم. به همین خاطر سعی شد هنرمندان را با شرکت در جلسات و نشستهای مختلف با این مولفههای زیربنایی بیشتر آشنا کنیم تا تاثیرات آن را در آثارشان ببینیم. در واقع نگاه ما این بود که از سال دوم به ابعاد مختلف گفتمان مهدویت در قالب هنری آن بپردازیم. این یک سیاست مشخص بود. در سال دوم سعی شد یک آسیبشناسی در این حوزه انجام شود. در این رهگذر مهمترین چیزی که توجه ما را به خود جلب کرد خروجیهای این حرکت فرهنگی بود.»
جشنواره علمی، فرهنگی و هنری آینده روشن سال گذشته همزمان با برپایی همایش بین المللی دکترین مهدویت در تهران کار خود را آغاز کرد. این جشنواره در سال اول برگزاری خود در رشته های مختلف علمی فرهنگی و هنری اقدام به پذیرش آثار محققان و هنرمندان سراسر کشور در حوزه مهدویت نمود.
حجت الاسلام والمسلمین عبدالله رضایی دبیر این جشنواره نیز نقطه نظرات در خور توجهی پیرامون وجه تمایز این جشنواره با دیگر جشنواره های موجود گوشزد می کند: «جشنواره آینده روشن هم زمان با چهارمین همایش بین المللی دکترین مهدویت برگزار گردید، این هم زمانی میتواند دلیلی باشد برای تکراری نشدن. فرقی که آینده روشن با سایر جشنوارههای مهدوی داشت این بود که ضمن عمق بخشیدن به محتوای علمی، به دلیل رویکرد نخبهگرایانه همایش دکترین مهدویت و هم پوشانی با آن لایه های جدیدتر از فرهنگ و هنر مهدوی را به هنرمندان عرضه نمود و البته هزینههای جشنواره نیز تا حدود زیادی کاهش یافت و با وجود ملی بودن گستره آن ابعادی بین المللی به خود گرفت.»
جشنواره فرهنگی و هنری آخرین منجی نیز به همت صداو سیمای جمهوری اسلامی از سال 86 با هدف توسعه و ترویج فرهنگ و هنر مهدویت در سطح کشور شکل گرفت. این جشنواره فرهنگی وهنری از نیمه شعبان تا نیمه شعبان سال بعد اقدام به فعالیت مستمر در حوزه مهدویت نمود که خروجی این فعالیت ها را می توان در ابعاد مختلفی چون تولید فیلم و فیلم نامه ها و برگزاری مسابقات رسانه ای و فرهنگی مختلف در حوزه مهدویت مشاهده کرد.
با توجه به اهمیت برگزاری چنین جشنواره هایی که تا قبل از این وجود نداشتند و لحاظ کردن این مطلب که این جشنواره ها نقش بسیار مهمی در توسعه فرهنگ و هنر مهدویت ایفا کرده اند باید به چند نکته توجه کرد.
از نکات مثبت برگزاری این جشنواره ها می توان به خلق آثار فرهنگی، علمی و هنری توسط هنرمندان و اهل قلم در حوزه مهدویت، ایجاد انگیزه برای هنرمندان کشور برای حضور در این عرصه، افزایش آگاهی های عمومی هنرمندان در زمینه معارف مهدویت و جلب شدن توجه مسئولین و مردم به لزوم انجام فعالیت های فرهنگی در این حوزه اشاره کرد.
برگزاری این سه جشنواره مهم مهدوی کشور در کنار تمام مزایا و مواهبی که در پی داشت دارای نقاط مبهمی هم بود که مسئولین این سه جشنواره به نوعی به آنها اشاره کرده بودند. از جمله این نقاط مساله ساز می توان به موازی کاری، ادغام و تداخل فعالیت های فرهنگی و هنری مهدوی بدون هماهنگی ، سردرگمی و ایجاد مشکلات حضور هنرمندان برای شرکت در این جشنواره ها و صرف هزینه های زیاد برای برگزاری مجزای این سه جشنواره اشاره کرد.
در گزارش اول اسفند ماه ساعت صفر از برگزاری این جشنواره ها ، دبیران سه جشنواره مذکور به اتفاق بر رفع این نواقص و لزوم اجرای سازوکار هماهنگ در برگزاری جشنوراه های فرهنگی و هنری مهدوی تاکید کردند.
پیام نوروزی مقام معظم رهبری و تاکید معظم له به اصلاح الگوی مصرف در تمام زمینه ها، مسئولین این سه جشنواره را برآن داشت تا در این زمینه اقدامات اساسی انجام دهند. در این راستا جلسات متعددی مابین مسئولان و دبیران این سه جشنواره انجام شد که بر این اساس توافق شد ستادی برای هماهنگ سازی و تقسیم کار به منظور ارتقای سطح برگزاری برنامه ها و پرهیز از هدر رفت نیرو و امکانات و موازی کاری به وجود آید.
ستاد هماهنگی جشنواره های مهدوی کشور از اوایل خرداد ماه سال جاری با هدف تقسیم کار و افزایش بهره وری جشنواره های فرهنگی و هنری مهدوی تشکیل شد و مسئولین این سه جشنواره برنامه های خود را در این رابطه اعلام کردند.
بر اساس برنامه ریزی های به عمل آمده جشنواره طلیعه ظهور متولی برگزاری مسابقه در رشته های خوشنویسی، پوستر، نقاشی، نقاشی خط، تصویرسازی و شعر و داستان است که دبیرخانه آن در محل اداره کل ارشاد اسلامی استان قم است.
جشنواره علمی، فرهنگی و هنری آینده روشن در این زمینه برگزاری مسابقات در زمینه پژوهش های علمی، طرح پایان نامه ، فیلم نامه، نمایش نامه، وبلاگ ، کتاب های برگزیده در زمینه شعر و داستان کودک و نوجوان را به عهده دارد.
برگزاری مسابقات سراسری نماهنگ مهدوی ، فیلم کوتاه ، موسیقی، عکس ، گزارش های خبری مکتوب، صوتی و تصویری در زمینه مهدویت هم بر عهده مسئولین جشنواره آخرین منجی است.
جشنواره های فرهنگی مهدویت در سراسر کشور در ایام نیمه شعبان برگزیدگان هر بخش را معرفی می کند . در هر یک از این سه جشنواره ضمن هدفمند کردن برنامه ها و صرفه جویی در وقت و هزینه های خود به نوعی تکلیف هنرمندان علاقه مند به فعالیت در این حوزه را مشخص کرده اند.
تشکیل ستاد هماهنگی جشنواره های فرهنگی مهدوی از دستاوردهای بسیار مهمی را در برخواهد داشت. مسلما تجربه موفق برگزاری و تجمیع هدفمند سه جشنواره با موضوع مشترک می تواند الگوی بسیار مناسبی برای مسئولان و تصمیم گیرندگان فرهنگی در کشور باشد. هم اینک جشنواره های متعددی در کشور با موضوعات مشترک برگزار می شوند که متاسفانه به دلیل عدم هماهنگی و دوری و بی اطلاعی برگزار کنندگان این جشنواره از جشنواره های مشابه، توان و انرژی خود و هنرمندان را به هدر داده اند و هزینه های بی سودی را به بدنه فرهنگی کشور وارد کرده اند.
امید است این مدل جدید فعالیت جشنواره ای در کشور به عنوان یک الگو در تمام زمینه ها مطرح شود و همانگونه که مقام معظم رهبری فرمودند برنامه های اجرایی و فرهنگی ضمن هدفمند بودن با صرف کمترین هزینه ها به سرانجام برسد.