آهنگ سازان مهدوی به مهدویت ایمان داشته باشند
همایون جامی
عباس آزاد یکی از آهنگسازانی است که برای ساخت موسیقی مهدوی علاقه وافری دارد و بسیار نگران این موضوع است که باید برای ساخت موسیقی مهدوی، حرفه ای کار کرد. در گفت و گو با وی به نکته های فراوانی در این باره پرداخته شده که به نظر می رسد هریک از این موضوع ها، دغدغه آهنگسازان متعهد بسیاری است.
نگذاریم موسیقی مهدوی به بیراهه برود
متأسفانه متولیان فرهنگی، شناخت ویژهای روی موسیقی و ترانه و آهنگسازی ندارند و چون این شناخت وجود ندارد، آثاری که برای حضرت حجت(عج) ساخته میشود، اثرگذاری لازم را ندارد و نمیتواند آنگونه که باید و شاید با مخاطبان، مخاطبانی که به اندیشهی مهدویت علاقهمندند، ارتباط برقرار کند. از اینرو، موسیقیهای مهدوی دارد به بیراه میرود، چرا که متولیان امر با موسیقی بیگانهاند. خیلی وقتها افرادی از سازمان خاصی میآیند برای موضوعی که ربطی به آنها ندارد، سفارش ساخت موسیقی میدهند. این کار درستی نیست. هم به موسیقی آسیب میرسد و هم به موضوعی که میخواهند گسترش بیابد. بدون شناخت که نمیشود موسیقی سفارش داد. وقتی موسیقی تولید شود این افراد تازه پی میبرند، آنچه میخواستند از آب در نیامده یا اگر هم راضی باشند، این موسیقی نمیتواند با مخاطب ارتباط برقرار کند.
آشنایان به موسیقی، سفارش دهنده ساخت موسیقی مهدوی باشند
بهتر است کسانی که برای مباحثی چون مهدویت یا در کل دین، سفارش ساخت موسیقیای میدهند با موسیقی و ترانهسرایی و آهنگسازی و خوانندگی آشنا باشند تا آنچه پدید میآید اثرگذار و ماندگار باشد و آنقدر غنی و پویا باشد که صاحبنظران موسیقی چنین اثری را بشنوند و دربارهی آن نظر بدهند. نباید تنها برای رفع تکلیف اثری پدید آورد و بودجهای برای کاری دینی در نظر گرفت و بدون کارشناسی، حاضر شد اثری شکل بگیرد. صرف پدید آمدن اثر مهم نیست. خیلی از کارهای موضوعهایی که ساخته میشود، اینگونه است. در سازمان صدا و سیما با آنکه کارشناسان موسیقی بسیارند، باز هم میبینیم کاری تولید شده که از نظر موسیقیایی ضعیف است و مؤلفههای لازم را ندارد چه برسد که به خارج سازمان بپردازیم و آثاری که بیرون از این سازمان پدید میآید.
برای ساخت موسیقی مهدوی، هوش مند باشیم
هدف اصلی یک موسیقی این است که مفهوم شعر را به خوبی منتقل کند. اگر چنین اتفاقی افتاد میتوان آن کار را ستود و به آن نمرهی قبولی را داد. البته خیلی کارها بیکلام است که باز هم میتواند اثرگذار باشد. مهم این است مفهوم منتقل شود. اگر کسی میخواهد مفهوم مهدویت را با ساخت اثری منتقل کند، باید به نکتههای بسیاری توجه داشته باشند. هیچ کس دوست ندارد اثری که میسازد، یک بار تنها شنیده شود و از یادها برود. همه دوست دارند آثارشان ماندگار باشد.
آلبوم «نیلوفرانه» بهترین اثر مهدوی است
اثر نیلوفرانه آقای افتخاری با آهنگسازی عباس خوشدل که رویکرد مهدوی داشت، به خوبی توانست روی مخاطب اثر بگذارد و روزگاری ترانههای این اثر زمزمه میشد و خیلی وقتها در برخی فیلمها نیز شنیده یا از زبان شخصیت فیلمها بیان میشد. اینها نشانهی این است که این دو هنرمند به خوبی توانسته بودند، مفهوم را منتقل و دیگران را با نیلوفرانه همراه کنند. حتی مداحانی بودند که براساس این ریتم شعر سروده بود و در محافل مداحی خوانده میشد.
بدون دغدغه موسیقی مهدوی نسازیم
اگر موسیقی درست ساخته شود، اثرگذار است، ولی اگر بدون شناخت و دغدغه بیاییم موسیقی برای مفاهیم دینی بسازیم، چه بسا آثار زیانباری داشته باشد و اولین زیان در خلق آثار موسیقی با رویکرد دینی این است که بودجه هدر میرود و مخاطب دلسرد میشود و نمیتوان دیگر با ساخت اثری دیگر آن را به خوبی و راحتی جذب کرد.
متاسفانه موسیقی های مهدوی شنیده نمی شود
موسیقیهای مهدوی بسیاری ساخته شده است. در مراکز استانها، موسیقی مهدوی هر سال تولید میشود و در مناسبتهای گوناگون مثل نیمهی شعبان پخش میشود، ولی متأسفانه اصلاً شنیده نمیشود. گویی اصلاً موسیقی مهدوی نداریم. این نشانهی ساخت بدون فکر موسیقی مهدوی است.
ساخت موسیقی مهدوی، حرفه ای باشد
باید برای ساخت موسیقی مهدوی، مراحل گوناگونی طی شود، نمیشود که ناگهان تصمیم گرفته شود و با چند تماس تلفنی چند نفر جمع شوند و انتخاب شوند و آهنگی روی شعر ساخته شود و خوانندهای بیدرنگ بخواند و ضبط شود. این یعنی بدون شناخت کار کردن. کار حرفهای این است که مراحل بر اساس اصول و با گذشت زمان و اندیشیدن حل شود.
برای رفع تکلیف، موسیقی مهدوی نسازیم
باید متولیان بدانند ساخت موسیقی نیازمند فرمان و رایزنی و حساسیت است، نمیشود در یک لحظه تصمیم گرفت و اثری ماندگار ساخت. به خصوص اثری که باید رویکرد دینی داشته باشد. در این موارد باید حساسیت و رایزنی بیشتر صورت بگیرد، نه اینکه برای رفع تکلیف اثری خلق شود.
موسیقی مهدوی باید مخاطب را جذب کند
موسیقی مهدوی باید به گونهای ساخته شود که مخاطب را جذب کند و او را مجبور کند که برای تهیه این موسیقی و داشتن و شنیدن آن بکوشد. باید جوری باشد اگر صدا و سیما آهنگی مهدوی پخش کرد، مخاطبان دم به دم تماس بگیرند و درخواست کنند که موسیقی دوباره پخش شود و بلافاصله پس از پخش چند بارهی آهنگ، مردم آن را زمزمه کنند و در محافل شخصی از آن بهره ببرند.
عوامل ساخت موسیقی مهدوی، همدل و همراه باشند
آهنگی میتواند با مخاطب ارتباط برقرار کند که مراحل پیش از تولید و تولید، به خوبی حل شده باشد. اگر آهنگساز و خواننده و شاعر و نوازندهها و سرمایهگذار و همه و همه با هم همراه باشند و بکوشند اثری بیافریند که دلها را ببرد، بیشک چنین آهنگی شنیده میشود و طرفداران خودش را مییابد. از اینرو، باید برای ساخت آهنگهای مهدوی این همدلی رخ دهد و همراهی شکل بگیرد.
آهنگ سازان مهدوی به مهدویت ایمان داشته باشند
نباید برای ساخت آهنگ مهدوی از کسانی دعوت کرد که هیچ اعتقادی به مهدویت ندارد. این بدترین نوع دعوت به همکاری است. بایدکسی را برگزید برای خوانندگی و آهنگسازی و... که مهدویت را قبول دارد و میداند این اندیشه به رهایی بشر از بند ستم میاندیشد و خواستار عدالت و ایمان است. در این زمینه نمیشود تنها به تخصص توجه داشت. علاقه و ارادت به حضرت حجت(عج) به ساخت آهنگ مهدوی کمک میکند.
آهنگسازان آثار مهدوی باید آثاری خلق کنند که مخاطبان را به شنیدن آن تشویق کنند. گاهی میبینید آهنگسازان به شکل نادرست از اصول آهنگسازی استفاده میکند و این بهرهمندی نادرست سبب میشود موسیقی سرگردان باشد. بسیاری از مخاطبان با آهنگسازی آشنا نیستند، ولی ناآشنایی آنان به این معنا نیست که آنها نمیتوانند موسیقی خوب و بد را تشخیص بدهند.
با شنیدن اثری مهدوی به لذتی روحانی برسیم
چرا مخاطبان بسیاری، چه معتقد به مهدویت و چه بیاعتقاد به این اندیشه با نیلوفرانهی افتخاری ارتباط برقرار کرد؟ چون آهنگساز به جا از موسیقی و سازها بهره برد. باید شنونده با شنیدن اثری، به آرامش برسد و لذتی روحانی نصیب او شود.
هرچه زودتر در خلق موسیقی های مهدوی گام برداریم
ما باید هر چه زودتر در زمینهی مهدویت آثاری تولید کنیم، چرا که هر روز اثری جدید ساخته میشود و ممکن است رفته رفته ذهن و سلیقهی مخاطبان تصرف شود و دیگر با ساخت موسیقی مهدوی نتوانیم به راحتی آنها را جذب کنیم و از آنان بخواهیم برای شنیدن چنین اثری وقت بگذارند. خیلیها آن سوی آبها دارند موسیقی میسازند و دارند برای غلبه بر ذهن جوانان ما میکوشند. از اینرو باید هر چه سریعتر کاری کرد و آثاری درخور ساخت.